owner

Het pakhuis aan de Schoolsteeg 11 dateert uit de 17e eeuw. Over de geschiedenis van het gebouw in de eerste eeuwen van zijn bestaan is niets bekend.

In de tweede helft van de 19e eeuw is er, afgaand op berichten in de Leydse Courant, in de (Lange) Schoolsteeg een 'werkhuis' van een 'Timmermans- en meubelmakerswinkel' die aan de Pieterskerkgracht is gevestigd. Of die in het gebouw aan de huidige Schoolsteeg zit, is niet echt duidelijk. Zeker is dat in 1924 de gebroeders Eshuis vergunning krijgen om aan de Lange Schoolsteeg 9-11 een meubelfabriek te starten.

schoolsteeg meubelfabriek vergunning verleend

Het ging hier om Meubelfabriek Rijnland die ook vestigingen had aan de Mare en de Oude Singel.

De foto hieronder van een andere Leidse meubelfabriek - de firma Hasselman en Pander - geeft een indruk hoe het interieur van Schoolsteeg 11 er ten tijde van Meubelfabriek Rijnland er ongeveer uit moet hebben gezien.

schoolsteeg foto meubelfabriek

 In 1929 verhuisde de fabriek, inmiddels omgedoopt tot 'Electrische meubelfabriek' naar Groesbeek. Wat er in de jaren daarop met en in het gebouw gebeurde is niet duidelijk. In 1930 werd het pakhuis, 'geschikt als werkplaats', gedeeltelijk te huur aangeboden. In 1942 was 'meubelmaker en restaurateur van antiquiteiten' v.d. Reyden er gevestigd.

Aan de Nieuwe Rijn bleef er overigens een Meubelfabriek Rijnland gevestigd. Welke relatie die had met de naar Groesbeek vertrokken electrische naamgenoot is onzeker. In 1959 gaat de fabriek aan de Nieuwe Rijn failliet.

Bronnen:
https://www.erfgoedleiden.nl/collecties/monumentenregister/zoek-monumentenregister/weergave/search/layout/result/indeling/detail/start/11/q/zoekveld/schoolsteeg?zoeken=Zoeken
https://www.erfgoedleiden.nl/ad0dd30e-26bc-11e3-893b-3cd92befe4f8
http://leiden.courant.nu/issue/LYC/1872-10-14/edition/0/page/4?query=%22lange%20schoolsteeg%22&sort=issuedate%20ascending&page=2
http://leiden.courant.nu/issue/LYC/1873-01-27/edition/0/page/3?query=%22lange%20schoolsteeg%22&sort=issuedate%20ascending&page=3

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1924-09-04/edition/0/page/2?query=%22lange%20schoolsteeg%22&sort=issuedate%20ascending&page=7

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1921-04-27/edition/0/page/4?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1928-12-19/edition/0/page/8?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1929-11-25/edition/0/page/1?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending http://leiden.courant.nu/issue/LC/1930-03-12/edition/0/page/8?query=%22schoolsteeg%2011%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1935-02-23/edition/0/page/2?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1942-12-31/edition/0/page/7?query=%22schoolsteeg%2011%22&sort=relevance

 http://leiden.courant.nu/issue/LD/1952-11-18/edition/0/page/8?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1959-12-10/edition/0/page/6?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending
https://www.erfgoedleiden.nl/d9189448-26bc-11e3-a337-3cd92befe4f8






Er zijn in Leiden niet zo gek veel gebouwen meer die zo’n troosteloze indruk geven als het pand Langebrug 48. Het gebouw ziet er zo grauw en vervallen uit, dat elke voorbijganger moet denken, dat het een dezer dagen spontaan tegen de vlakte zal gaan.’ Dat schreef het leidsch Dagblad van 27 maart 1984 over het pand op Langebrug 48. De onderstaande foto bij het artikel illustreerde de minder florissante situatie.

Langebrug 48 1984

Het was ook niet zo maar een oud gebouw waarover het dagblad zich zorgen maakte. Langebrug 48 werd namelijk rond 1650 gebouwd als het koetshuis van het Gulden Vlies, het oude eerbiedwaardige gebouw aan Breestraat 125. Er was bovendien veel van de authentieke archtitectuur bewaard gebleven. Ook de hijsbeugel waarmee ooit balen stro en hooi naar een zolder waren gehesen, ontbrak niet.

Wanneer precies het koetshuis zijn oorspronkelijke functie had verloren, is niet duidelijk. Vermoedelijk gebeurde dat eind 19e, begin 20e eeuw. In 1910 was er in ieder geval al brandstoffenhandel Ballintijn gevestigd. Ballintijn had, zo blijkt uit de advertentie in de Leidsche Courant van 19 december 1910 filialen in Antwerpen, Delft en Den Haag.

Langebrug 48 Ballintijn advertentie

De firma schreef in 1911 een 'behendigheidswedstrijd' uit. Wie het aantal stukjes anthraciet die in een vaas zaten, raadde, kon op een prijs rekenen. Toon Schaap uit Katwijk aan de Rijn, die schatte dat er 3475 stukjes in zaten, sleepte de hoofdprijs in de wacht. Hij ontving '2 kristallen Karaffen met Zilver' . De uitslag was op 2 maart 1911 in het Leidsch Dagblad te lezen.


Langebrug 48 behendigheidswedstrijd


Was deze pr-actie een vergeefse poging om klanten te werven? Het jaar erop, in 1912 was Ballintijn al weer vertrokken en verhuisde brandstoffenhandel B. Zeilstra van Langebrug 30 naar het pand op nummer 48. Zeilstra gebruikte het pand tot eind jaren 50 van de vorige eeuw. In 1959 adverteert het voor het laatst in de Leidse pers. 


Tot begin jaren 70 van de vorige eeuw werd er vermoedelijk weinig spectaculairs met het pand gedaan. De naam van de firma Zeilstra bleef, zo blijkt uit de foto hierboven, op de gevel prijken. Toen C&A het pand in 1973 kocht was het rijp voor de sloop. Dat vond C&A tenminste. Het confectiebedrijf had ook de panden op Langebrug 50 en 52 en het Gulden Vlies aan de Breestraat gekocht en wilde daar, na sloop van de panden, nieuwbouw neer zetten. Op de plek van Langebrug 48 was een fietsenstalling voor het personeel en een 'publieke parkeergarage' voor 70 auto's gepland. Burgemeester en Wethouders waren, op een enkel onderdeel na, in hun nopjes met het plan. Het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk (CRM) wilde geen spelbreker zijn en gaf toestemming voor de sloop van de monumentale panden.  Leden van de Werkgroep Milieubeheer van de Universiteit Leiden en van de Vereniging Milieu Defensie en andere organisaties kwamen echter in verzet en tekenden beroep tegen de beslissing aan bij de Kroon. Tot hun verdriet oordeelde die in 1979 de sloopkogel toch door de oude stenen geslagen mocht worden. C&A koos echter eieren voor haar geld en zag alsnog van haar plannen aan de Breestraat af. De gemeente kocht het Gulden Vlies en Langebrug 48 aan. Het oude koetshuis werd verbouwd tot woningen en die werden eind 1985 opgeleverd.

Bronnen:

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1984-03-27/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

https://www.erfgoedleiden.nl/component/lei_verhalen/verhaal/id/366

 http://leiden.courant.nu/issue/LC/1910-12-19/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1911-03-02/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=2

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1912-01-15/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1959-06-17/edition/0/page/18?query=%22langebrug%2048%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/LLC/1973-12-12/edition/0/page/3?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1976-01-10/edition/0/page/2?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1979-11-06/edition/0/page/3?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1980-04-18/edition/0/page/28?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1985-11-14/edition/0/page/3?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=6






   

 

Het pand aan de Hooglandse kerkgracht 1 is vermoedelijk rond 1912 gebouwd. Het kadaster vermeldt 1910 als bouwjaar. Voegere bewoners van het pand geven echter 1912 aan als bouwjaar. In datzelfde jaar meldde het Leidsch Dagblad de aanbesteding van 'het maken van een Gebouw' in opdracht van de firma G.W. Zandvoort. Hoewel het dagblad niet vermeldde waar dit gebouw precies zou verrijzen, is het aannemelijk dat het hier om de Hooglandse kerkgracht 1 ging. Voor de bouw werden een of meer woonhuizen gesloopt.

Jacques van der Heijden was de architect. Hij ontwierp een groot aantal gebouwen in Leiden, onder andere de broodbakkerij met hijsbalk op Pieterskerkhof 14 en woningen op de Waard. 

Op de foto hieronder die vermoedelijk in de jaren 60 van de vorige eeuw is genomen, is het pand, zonder de latere dakopbouw en met een andere hijsbalk dan de huidige, te zien.

Hooglandse Kerkgracht 1 jaren 60

In 1920 vroeg de firma G.W. Zandvoort vergunning aan om op het adres een worstfabriek te beginnen en in januari 1921 werd die vergunning inderdaad gegeven.

Hooglandse kerkgracht worstfabriek vergunning

Gerardus Wilhelmus Zandvoort was toen al geruime tijd actief in de Leidse vleesindustrie. In 1880 nam hij, op 31jarige leeftijd, ontslag bij de Leidsche Vleesmaatschappij en startte een eigen bedrijf, een 'vleeschhouwerij' aan de Hooglandse Kerkgracht 9 zoals uit deze advertentie uit het Leidsch Dagblad blijkt:

Hooglandse kerkgracht Zandvoort start 1880

De firma had succes en breidde in de loop der tijd uit. Naast de winkel aan de Hooglandse Kerkgracht kwamen er andere winkels, onder andere op de Haarlemmerstraat en in de Maarsmanssteeg.

Hooglandse kerkgracht winkels Zandvoort

Er was zelfs een winkel in de Javastraat in Den Haag.
Verder werden er contracten in de wacht gesleept voor de leverantie van vlees aan de overheid. Zo meldde het Leidsch Dagblad in 1903 een grote opdracht van het Departement van Oorlog:

Hooglandse kerkgracht Zandvoort levering aan leger

Kroon op het werk - leterlijk en figuurlijk - was de toestemming om het Koninklijk Wapen te voeren die in 1910 werd verleend.

Hooglandse kerkgracht Zandvoort hofleverancier

G.W. Zandvoort was overigens niet de enige Zandvoort-vleestycoon. Ook zijn vader en zijn zoon, die beide Isaac heetten hadden slagerijen. Zoon Johannes was veehandelaar. Uit berichten in de Leidse pers kan worden opgemaakt dat de Zandvoorts weilanden in de omgeving van Leiden bezaten, naar mag worden aangenomen om daar runderen en varkens te fokken of mesten die uiteindelijk in hun slagerijen belandden.

Gerardus Wilhelmus Zandvoort overleed in 1927 maar het bedrijf werd onder zijn naam voortgezet.

In 1938 werd het pand verhuurd voor het geven van vakslagersopleidingen.

Wat er in de jaren daarna met en in het pand gebeurde, is lastig te achterhalen in de Leidse pers. Vroegere bewoners van het pand schrijven dat het, na sluiting van de slagerij (annex vakschool)  gebruikt is door diverse bedrijfjes (zoetwaren, ijzerwaren/kachels en schoenen). In 1964 werd het te koop aangeboden als 'pakhuis met erf'. In 1974 schaarde Het Leidsch Dagblad het pakhuis onder het grote aantal leegstaande panden in de stad. In 1996 is het pand compleet gerenoveerd en van een extra dakverdieping voorzien.

Bronnen:
https://images.realworks.nl/servlets/images/media.objectmedia/31238877.pdf;jsessionid=2EBE261D863EDCDC6D2D93B212323CD1?resize=4&check=md5%3A8f0a2cd5ff7239b6025e5699a871ce43
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1912-02-26/edition/0/page/3?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending&page=3
http://www.haartsen.nl/fotos/picture.php?/1196/category/27
http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-11-22/edition/0/page/2?query=hooglandsche%2Bkerkgracht&period=1910-1999&sort=issuedate%20ascending&page=7
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1880-05-10/edition/1/page/4?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1921-09-30/edition/0/page/10?query=G.W.%20Zandvoort&period=1920-1999&sort=issuedate%20ascending&page=2
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1903-12-01/edition/0/page/1?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending&page=2
http://leiden.courant.nu/issue/LC/1910-08-10/edition/0/page/2?query=zandvoort&period=1910-1999&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1938-02-15/edition/0/page/1?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending&page=12

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1964-05-09/edition/0/page/12?query=hooglandse%2Bkerkgracht%2B1&period=1920-1999&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1974-06-06/edition/0/page/3?query=hooglandse%2Bkerkgracht%2B1&period=1920-1999&sort=issuedate%20ascending








Het pand aan de Kolfmakersteeg 8 is rond 1914 gebouwd als uitbreiding van boekdrukkerij Van Nifterik.

De heer L. van Nifterik Hzn. begon in 1874 een drukkerij aan de Cellebroersgracht. Toen die gracht werd gedempt werd de straat in 1875, onder andere op aanbeveling van Van Nifterik, omgedoopt tot Kaiserstraat. Van Nifterik woonde, zo blijkt uit de Handelingen van de Gemeenteraad van  augustus 1875,  in het huis op nummer 9 van de gracht/straat waar de hoogleraar sterrenkunde lange tijd had gewoond.

 

Kolfmakersteeg Nifterik Kaiserstraat

 

Na de dood van zijn vader, in 1881, zette zijn zoon, H.L. van Nifterik, het bedrijf voort.
In 1911 werd het bedrijf een naamloze vennootschap: N.V. Boekdrukkerij v/h L. van Nifterik Hzn.

In 1913 werd vergunning verkregen voor de uitbreiding met panden aan de Kolfmakersteeg.
In oktober van dat jaar was al met de aanbesteding begonnen. Uit de advertentie in het Leidsch Dagblad van 20 oktober 1913 blijkt dat er voor de uitbreiding ook panden gesloopt moesten worden.

Kolfmakersteeg Aanbesteding

 

De Leidse architect van het pand, W.Fontein, had toen al enkele markante gebouwen in de Leidse binnenstad op zijn naam staan. De bekendste daarvan zijn de art noveau-winkel in de Maarsmansteeg en de Panderpassage op de Breestraat.

Wanneer en hoe drukkerij Van Nifterik aan haar einde is gekomen, is onduidelijk.

Het Leidsch Dagblad van 9 november 1935 meldde dat de drukkerij al 'sedert geruimen tijd niet meer in bedrijf is'. De daaropvolgende jaren verschenen er echter nog advertenties van de drukkerij in de Leidse pers.


Zeker is dat er in het pand vanaf het midden van de jaren 30 van de vorige eeuw een of meer drukkerijen in het pand gevestigd waren.
In 1935 werd er in ieder geval het NSB-blad 'Volk en Vaderland' gedrukt. Het artikel hieronder is uit het Leidsch Dagblad van 9 november 1935.

Kolfmakersteeg Volk en Vaderland

In 'Gids voor Leiden in de Tweede Wereldoorlog' schreef Alphons Siebelt dat de drukkerij in 1937 werd overgenomen door de Nederlandse nationaal-Socialistische Uitgeverij (Nenasu). 

Op 11 mei 1939 meldde de Leidsche Courant dat de leider van de NSB, Anton Mussert, commissaris van de N.V. Boekdrukkerij v/h L. van Nifterik Hzn. was gworden.

Kolfmakersteeg Mussert commissaris 


De drukkerij was onderdeel van de Nederlandsche Nationaal-Socialistische Uitgeverij (Nenasu).
Eind 1941 verhuisde de uitgeverij naar Rotterdam.

volk en vaderland


Waar het pand de daaropvolgende dertig jaar voor diende, is niet te achterhalen in de Leidse pers.

In het najaar van 1972 opende studentenvereniging Catena er haar deuren. De Leidse Courant van 17 oktober 1972 wijdde er het volgende artikeltje aan.

Kolfmakersteeg Catena


De vereniging is er nog steeds gehuisvest.

 

Bronnen:

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1896-07-02/edition/0/page/1?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending&page=4

http://leiden.courant.nu/issue/HR/1875-08-05/edition/null/page/1?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending 

http://leiden.courant.nu/issue/LYC/1881-01-04/edition/0/page/4?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending&page=2

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1911-07-01/edition/0/page/5?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending&page=8

Dwars Bolwerkstraat 3 foto 1970

Dwars Bolwerkstraat 3, hierboven op een foto uit 1970, was een van gebouwen van Verf- en Japanlakfabriek H.Gijsman jr.

In oktober 1918 begon huisschilder Hendrik Gijsman in de woning van zijn ouders aan de Hogewoerd 133 een handel in verfwaren. Drie jaar later kocht hij het pand Hogewoerd 125 met aan de achterzijde, aan de Dwars Bolwerkstraat, de voormalige meubelfabriek van Simonis. Daar begon hij met het maken van verven en lakken waaronder Japanlak, een verf waarin hars verwerkt is. De lak ontleent zijn naam aan de glanzende houten gebruiks- en siervoorwerpen die al in de 17e eeuw uit Japan werden geïmporteerd.

In 1929 breidde Gijsman de fabriek uit met panden aan de Dwars Bolwerkstraat 1 en 3. In de Leidsche Courant van 29 juli 1929 kondigde gemeente aan dat daartoe vergunning was verleend.

Dwarsbolwerkstraat 3 vergunning Gijsman

 


In oktober 1958 werd het 40-jarig bestaan van het bedrijf gevierd met een bezoek aan de Wereldtentoonstelling in Brussel. Het Leidsch Dagblad van 28 oktober 1958 meldde daarover: 'Bij aankomst op de expo werd het personeel in de gelegenheid gesteld zich over het tentoonstellingsterrein te verspreiden. 's Avonds vond men elkaar aan het diner terug.'


Dwarsbolwerkstraat 3 Gijsman 40 jaar


In 1962 nam zoon Joop Gijsman de leiding van de fabriek en de productie van zijn vader over. Hij schakelde de productie over op epoxy-kunstharsen.

In 1980 veranderde de naam van het bedrijf in Gijsman Epodicht BV. In 1984 werd dat Gijsman Epoxy Producten. In 1990 trad Joop Gijsman terug. Rond die tijd vertrok het bedrijf naar Zoeterwoude.

Aan de overkant van het gebouw met de hijsbalk is nog een muurschildering van het bedrijf te zien.

Dwars Bolwerkstraat 3 muurschildering


Bronnen:
Leids Fabrikaat 2, geschiedenis van Leidse bedrijven, (red. E.J. Weterings), Leiden, Primavera Pers, 1999, ISBN 90-74310-44-3
https://www.erfgoedleiden.nl/415caae4-26bd-11e3-a8ea-3cd92befe4f8
http://leiden.courant.nu/issue/LC/1929-07-29/edition/0/page/2?query=dwarsbolwerkstraat%20gijsman&sort=issuedate%20descending
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1958-10-07/edition/0/page/9?query=gijsman%20verffabriek&sort=issuedate%20descending&f_issuedate%5B0%5D=1900-01-01T00:00:00Z--%2B100YEARS



Het gebouw op Rapenburg 107 was een van de gebouwen van de sajetfabriek (breigaren) van Cranenburgh en Heringa.
Het bedrijf dat stamde uit 1873 heette aanvankelijk Vervoort en Van Cranenburgh. In 1911 veranderde de naam in Van Cranenburgh & Heringa toen Jodocus Heringa toetrad tot het bedrijf.

Het bedrijf had fabrieken aan het Rapenburg, de Vliet en de Kaiserstraat.

Op de Vliet bevond zich onder andere een ververij waar de door de fabriek geproduceerde breigaren werden geverfd. Het overschot aan verfstoffen vond een weg naar de Vliet, waardoor het water beurtelings oranje, wit of blauw kleurde.

Aan het fabrieksgebouw aan de Vliet bevond zich een rechthoekige eerste steen van grijze natuursteen. Op de voorzijde van de gedenksteen is de tekst gehouwen: "DE EERSTE STEEN GELEGD DOOR P. van CRANENBRUGH Jr. OUD 6 JAAR 24 MAART 1890." Deze steen bevindt zich nu in museum de Lakenhal. Deze steen is nog wel ter plaatse te zien.

Rapenburg 107 gevelsteen

 
In 1921 veranderde de naam in N.V. Van Cranenburgh & Heringa Sajetfabrieken en toen het bedrijf in 1957 fuseerde met De Leidsche Textielfabrieken van Gebr. Van Wijk werd het Van Wijk & Heringa. Bij de laatste fusie vielen honderden ontslagen.
In 1963 werd het bedrijf opgekocht door Reinder Zwolsman en daarna geliquideerd.
 

Het gebouw met de hijsbalken op Rapenburg 107 werd in het midden van de jaren 30 van de vorige eeuw gebouwd nadat enkele panden waren gesloopt. Op de foto van rond 1900 zijn de oude panden te zien.

Rapenburg 107 rond 1900

In maart 1932 werd toestemming gegeven voor het nieuwe fabrieksgebouw.

Rapenburg 107 Hinderwetvergunning

Na de sluiting van de fabriek werd het gebouw onder andere gebruikt als boekenopslag voor de universiteit.  Het gebouw was eigendom van de Stichting Studentenhuisvesting maar die zag er geen heil in het te verbouwen tot studentenwoningen. Halverwege de jaren 80 van de vorige eeuw werd het oude fabrieksgebouw verbouwd tot luxe appartementen.
Hieronder een foto van het gebouw zoals het er voor de verbouw uitzag.

Rapenburg 107 appartementen 1985 foto

Deze advertentie in het Leidsch Dagblad van 25 oktober 1986 vestigde vooral de aandacht op de luxe van en in 'het zeldzame appartementen-complex'.

Rapenburg 107 appartementen 

Bij de verbouwing werden de hijsbalken van hun oorspronkelijke functie beroofd maar wel gespaard.

Bronnen:

https://www.erfgoedleiden.nl/component/lei_verhalen/verhaal/id/411
https://www.erfgoedleiden.nl/bf2d25bc-26bc-11e3-8669-3cd92befe4f8
http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1932-03-08/edition/0/page/6?query=cranenburgh%20rapenburg%20107&period=1930-1999&sort=issuedate%20ascending
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1986-10-25/edition/0/page/32?query=rapenburg%20107&sort=relevance
http://leiden.courant.nu/issue/LLC/1985-02-18/edition/0/page/5?query=rapenburg%20107&sort=relevance

 

 

 

 

Uit de gevelsteen in de voorgevel blijkt dat het pand gebouwd is in 1897.

Het diende als stallingsruimte voor de firma Van Gend & Loos. 

Begin jaren 50 van de vorige eeuw verhuisde Van Gend en Loos naar het emplacement aan de Haagweg

Bronnen:

https://www.erfgoedleiden.nl/component/lei_verhalen/verhaal/id/479

http://www.oudleiden.nl/nieuwsarchief/boek-over-400-jaar-maredijkbuurt

https://tagrijn.wordpress.com/2009/02/13/leids-detail-1-17/

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1950-02-11/edition/0/page/5?query=gend%20loos&period=1950-1960&sort=issuedate%20ascending

 

 

Het begin 18e eeuw gebouwde pakhuis huisvest eind negentiende eeuw het magazijn van de gebroeders Reinke. Ze verkopen in hun winkel aan de Botermarkt meubelen, tapijten, gordijnen en bedden zoals uit deze advertentie uit het Leidsch Dagblad blijkt:

 

Nieuwstraat 31a meubelmagazijn 

Tussen 1903 en 1921 moeten de broers hun biezen hebben gepakt. In 1921 heeft de groothandel 'NV Leidsche Agentuur en Commissiehandel' in ieder geval het pakhuis in gebruik genomen.

 

Nieuwstraat 31a foto oude gevel

 

De groothandel specialiseert zich in 'koloniale waren', als we afgaan op de advertenties in de Leidse kranten, doorgaans van zoete aard.

 

Nieuwstraat 31

 

Halverwege de jaren 60 van de vorige eeuw sluit het magazijn zijn poorten. In 1969 wordt het pakhuis te koop gezet. Een jaar later wordt het verbouwd tot horecagelegenheid: eerst sherry-bodega 't Fust, later onder andere Bar Dancing ’t Fust and The Double Dutch Inn. In 1986 wordt het, tot chagrijn van omwonenden, nog eens verbouwd, dit keer tot café en woonruimte. In 1994 wordt het een zonnecentrum. 

Bronnen:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_rijksmonumenten_in_Leiden,_straat_J-O

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1891-01-26/edition/0/page/8?query=%22Nieuwstraat%2031%22&sort=issuedate%20ascending&page=1 

https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AVoorgevel_-_Leiden_-_20136624_-_RCE.jpg

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1921-09-28/edition/0/page/6

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1969-02-13/edition/0/page/4?query=%22Nieuwstraat%2031%22&sort=issuedate%20ascending&page=4

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1970-09-19/edition/0/page/3?query=%22Nieuwstraat%2031%22&sort=issuedate%20ascending&page=4

http://leiden.courant.nu/issue/LLC/1986-07-08/edition/0/page/9?query=%22Nieuwstraat%2031%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

Geregracht 3-5 is een van de panden van de Stoombroodfabriek en Melkinrichting De Vereeniging. Het bedrijf werd in 1879 door de heren Oudshoorn, Nicola en Koole opgericht. Nicola en Oudshoorn waren bakker. Koole was korenmolenaar en koopman. Hij zou in 1884, samen met de heer Koster, de Meelfabriek oprichten.

 

Een advertentie in het Leidsch Dagblad van 3 oktober 1879 kondigde de oprichting aan:  

 

 

Geregracht oprichting stoombroodfabriek

 

De Vereeniging begon als bakkerij. Boeren uit de omgeving leverden de melk die voor het bakken van de broden nodig was. Dat bracht de directie op het idee om de bakkerij uit te breiden met een melkfabriek. Er werd melk, kaas en boter gemaakt.

 

Op de foto hieronder, van rond 1900, is een deel van het interieur van de fabriek te zien.

 

Geregracht interieur melkfabriek

 

 

In de loop der tijd werd het bedrijf uitgebreid met een aantal panden. Ook de directie en het eigendom van het bedrijf veranderden enkele keren. ‘ Koole en Nicola’ was blijkbaar wel een sterke naam. In de vorige eeuw ging het bedrijf als ‘Stoombroodfabriek en melkinrichting De vereeniging, v.h. Koole, Nicola en Co’ door het leven.

 

De melkfabriek stopte in 1940. Begin jaren 60 van de vorige eeuw sloot ook de broodfabriek zijn deuren. Het bedrijf werd in 1965 officieel beëindigd. De panden stonden toen al enige tijd leeg.

 

Een van de panden werd nog enige tijd gebruikt door wasserij en perserij De Kroon. Een ander pand werd gesloopt voor de nieuwbouw van een garagebedrijf.

 

Een van de hijsbalken van De vereeniging haalde in januari 1940 het nieuws. Bij het hijsen van balen meel viel een baal van de haak en verwondde een chauffeur. Of het de balk is die nu nog te zien is, is onduidelijk.

 

Geregracht hijsongeval

 

 

 

Bronnen:

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1879-10-03/edition/0/page/4?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1959-04-25/edition/0/page/11?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20descending

https://www.erfgoedleiden.nl/bf1b3186-26bc-11e3-98f4-3cd92befe4f8

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1940-04-16/edition/0/page/2?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20descending&page=2

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1965-12-28/edition/0/page/6?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20descending

https://www.erfgoedleiden.nl/f2940f1a-26bc-11e3-b218-3cd92befe4f8

http://leiden.courant.nu/issue/LLC/1965-04-30/edition/0/page/5?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20descending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1929-10-01/edition/0/page/2?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20descending&page=10

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1940-01-02/edition/0/page/2?query=koole%20nicola&period=1850-1980&sort=issuedate%20descending&page=3

 

 

Herengracht 32

 

Herengracht 32 is rond 1660 gebouwd als pakhuis. Het is in de 19e eeuw, samen met de panden ten noorden ervan, wellicht stukje bij beetje in handen gekomen van de firma Lisman en Waller. Deze firma hield zich bezig met de handel in wol en schapenvachten en trad later vooral op als commissionair (tussenpersoon) in wol. In 1870 trad Herman Juta, schoonzoon van een van Lisman's, toe tot de directie van het bedrijf. Na de dood van zijn schoonvader in 1893 besloot Juta de panden drastisch te laten verbouwen Architect W.C. Mulder voerde de opdracht uit. Het resulteerde in een weelderig herenhuis in Neo-Hollandse renaissance-stijl waaraan het pakhuis als een soort blindedarm bevestigd was en is. Eind 1919 vertrok de familie Juta en werd het pand Het Volkshuis, het Leidse vakbondsbolwerk. Het wordt nu bewoond door studenten.

 

Bronnen:

http://www.oudleiden.nl/pdf2/jaarboek2004_06.pdf

http://drimble.nl/monument/leiden/39037/herengracht-32-34.html

Foto: https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ALeiden_-_Herengracht_32-34_v2.jpg

By Rudolphous (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons