donderdag, 05 januari 2017 13:59

Uiterstegracht 102


Tieleman en Dros ca 1925 kl cirkel

Het pand waaraan de hijsbalken zijn bevestigd maakte deel uit van de panden aan de Uiterstegracht en Middelstegracht waarin conservenfabriek Tieleman en Dros was gehuisvest. Op de foto hierboven van rond 1925 van het fabriekscomplex is het pand rood omcirkeld.

In 1827 namen Cornelis Dros en Caspard en Adrien Tieleman de zeepziederij De Gekroonde Haan aan de Middelstegracht over. Zij gebruikten de firmanaam Dros en gebroeders Tieleman, al bleef ook de oude naam in gebruik. In 1877 begonnen leden van de families Tieleman en Dros naast de zeepfabriek onder de naam Tieleman & Dros een groente- en vleesconservenfabriek. Hun fabriekscomplex tussen de Hooigracht, de Middelstegracht en de Uiterstegracht groeide geleidelijk in omvang. In 1912 werd ook het gebouw van de zeepfabriek erbij betrokken, toen die verhuisde naar de Zoeterwoudseweg.

Na de Tweede Wereldoorlog zakte de vraag naar blikconserven steeds verder in, onder andere door het wegvallen van Nederlands-Indië als belangrijke afzetmarkt. In 1955 ging het bedrijf failliet. De gemeente Leiden kocht de gebouwen en sloopte een gedeelte ten gunste van woningbouw en de aanleg van de Ingenieur Driessenstraat. De resterende gebouwen werden in gebruik genomen door het Leidse verhuisbedrijf Mostert als opslagruimte. Ook werden de gebouwen gebruikt als huisvesting voor enkele kleine bedrijven. Het voormalige directiegebouw aan de Middelstegracht werd in 1986 overgenomen door de Stichting Werk & Onderneming en is na een restauratie in gebruik als bedrijfsverzamelgebouw. Het voormalige ketelhuis aan de Middelstegracht 36 leidde tot voor kort een verwaarloosd bestaan, maar werd op 17 april 2012 overgedragen aan de Sociaal-culturele vrijplaats Leiden, die inmiddels is begonnen met het opknappen van het gebouw.

Bronnen:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Tieleman_%26_Dros

woensdag, 04 januari 2017 11:59

Langestraat 8

Herengracht 33 kl
Het hijsbalkje aan de Langestraat is onderdeel van het Gereformeerd Minne- of arme Oude Mannen en Vrouwenhuis waarvan de hoofdingang zich aan de Herengracht bevindt. Het zal gebruikt zijn om turf en andere voorraden naar de zolder te takelen.

Het  pand waarin het armenhuis sinds 1816 was gehuisvest, werd in 1886 gesloopt en vervangen door nieuwbouw in neo-renaissancestijl naar het ontwerp van Willem Cornelis Mulder.

In het Leids Jaarboekje van 1914 werd de nieuwbouw als volgt beschreven:
Was het gesloopt gesticht gebaseerd op het kamertjesstelsel, elke kamer voor

2 personen, die in bedsteden overnachtten, in het tegenwoordig huis is het zaalsysteem gehuldigd, met centrale verwarming. Alles is ruim, licht en frisch.

Er is plaats voor 67 personen (5 dienstbaren en 62 verpleegden, van beiderlei geslacht, waaronder 7 gehuwde paren kunnen zijn). Twee ziekenkamers geven

gelegenheid tot verpleging van 7 mannen en 8 vrouwen, waarover een ziekenmoeder opzicht houdt. De binnenvader en moeder hebben het genot van

een zijvleugel, die, evenals de voorgevel, op een vriendelijk pleintje uitziet, door een ijzeren hek van de straat gescheiden.

Het gebouw is tegenwoordig in gebruik als huisvesting voor buitenlandse studenten.

Bronnen:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Leiden_-_Herengracht_33_a-u_en_35a-v.JPG

https://www.erfgoedleiden.nl/collecties/monumentenregister/zoek-monumentenregister/weergave/record/layout/result?id=2580ee68-4372-11e2-93e6-b7fab874a627

https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_Cornelis_Mulder

https://www.erfgoedleiden.nl/component/lei_verhalen/verhaal/id/491

http://docplayer.nl/14588022-Het-gereformeerd-minne-of-arme-oude-mannen-en-vrouwenhuis-binnen-leiden.html




maandag, 02 januari 2017 17:32

Noordeinde 39


Het pand is als woonhuis gebouwd maar wanneer is niet duidelijk. De hijsbalk zal al bij de bouw zijn aangebracht, vermoedelijk voor het takelen van turf en andere voorraden.

Eind 19e eeuw hield onder andere notaris Broekhoff er kantoor. Begin 20e eeuw woont de heer Heijdeman er. Hij is tweede secretaris van de Zita-Vereeniging en doet in die hoedanigheid letterlijk aan liefdewerk-oud papier, tot steun van de Paus en 'verschillende andere liefdadige instellingen' zoals onder andere uit onderstaande advertentie in de Leidsche Courant van 4 oktober 1910 blijkt.

Noordeinde 39 liefdewerk oud papier

In 1925 wordt het pand verbouwd tot winkel. De heer Jongbloed gaat er 'chemicalieën en drogerijen' verkopen. Met andere woorden: het wordt een drogisterij.
Van de opening van de 'fraaien winkel' wordt op 7 november 1925 in het Leidsch Dagblad verslag gedaan.

Noordeinde 39 Verbouwing tot winkel

De zaak sluit in 1974.

Noordeinde 39 opheffingsuitverkoop


Bronnen:
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1879-04-04/edition/0/page/4?query=%22noordeinde%2039%22&sort=issuedate%20ascending&page=1

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1910-10-04/edition/0/page/4?query=%22noordeinde%2039%22&sort=issuedate%20ascending&page=2

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1925-11-07/edition/0/page/2?query=%22noordeinde%2039%22&sort=issuedate%20ascending&page=3

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1974-02-06/edition/0/page/15?query=%22noordeinde%2039%22&sort=issuedate%20ascending&page=5



 

donderdag, 22 december 2016 17:07

Houtmarkt 22

De gebouwen met de hijsbalken waren onderdeel van het complex van de Gemeentelijke Reinigingsdienst. Die ontstond toen de gemeente Leiden in 1912 besloot het ophalen en verwerken van vuilnis in eigen beheer te nemen. Tot dan toe werden deze taken namelijk uitbesteed. Het hoofddepot van de nieuwe dienst kwam aan de Noorderstraat. Daar kwamen de administratie, het schaftlokaal, de paardenstallen, bergingen, laadplaatsen en de smederij.

 

Noorderstraat1 klNoorderstraat2 kl


Het complex werd op 1 januari 1914 geopend.

Noorderstraat opening gemeentelijke reiniging

       Leidsche Courant 2 januari 1914 

Enkele dagen daarvoor was de Leidse bevolking geïnformeerd over de manier waarop vuilnis voortaan ingezameld zou worden.

Noorderstraat strat gemeentelijke reinigingNoorderstraat start gemeentelijke reiniging1

Leidsche Courant 29 december 1913

In 1985 vertrok de dienst. De panden zijn nu woningen.

Bronnen:
Cor Smit, Leiden met een luchtje. Straten, water, groen en afval in een Hollandse stad, 1200-2000 (Leidse Historische reeks nr 15; Leiden 2001)
https://www.erfgoedleiden.nl/1b4cc078-26bd-11e3-90d6-3cd92befe4f8

https://www.erfgoedleiden.nl/1b4d0ee8-26bd-11e3-9812-3cd92befe4f8

 

maandag, 19 december 2016 13:48

Lammermarkt 63

Het pand dateert waarschijnlijk uit de 17e eeuw en is vermoedelijk gebouwd als koetshuis of pakhuis. De hoge wijde deuren in de voorgevel duiden daar in ieder geval op. Het was tot 1721 in bezit van de patriciersfamilie Drolenvaux, Waalse kooplieden. Daarna kwam het in het in het bezit van Jan Thoma.

Aan de voorgevel, op de eerste verdieping, bevindt zich een beugel waardoor een hijsbalk kan worden geschoven. De hijsbalk zelf (de donkerbruine balk met metalen oog op de foto onder) is ook nog aanwezig. Of de hijsconstructie al in het koetshuis aanwezig was of pas werd aangebracht toen het pand een fabriek werd, is niet duidelijk.

Lammermarkt 63 hijsbalk binnen1 kl

 In 1891 werd het gebouw in gebruik genomen door de 'Breifabriek P. en J. Poot en Co.', later 'de N.V. Leidsche Breifabriek P. en J. Van Poot en Co.'. Men produceerde, met machines, kousen, sokken, wanten en mutsen.

 

Lammermarkt 63 interieur
Het interieur van de fabriek in 1929

In de jaren 20 van de vorige eeuw werkten er tussen de 20 en 50 vrouwen. Ze waren alle ongehuwd. Wie trouwde moest stoppen met werken. Dat is onder andere af te lezen uit de gestage stroom van personeelsadvertenties in het Leidsch Dagblad waarin gevraagd werd om meisjes.

Lammermarkt 63 advertentie nette meisjes 1891

Leidsch Dagblad 11 augustus 1891


De breifabriek verhuisde in 1942 naar de overkant van de Lammermarkt.

Vanaf dat jaar tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw was "Kleine's Chemische Fabrieken N.V." in het pand gevestigd.

Lammermarkt 63 advertentie Chemische Fabriek 1978

Leidsch Dagblad 17 januari 1978

In de jaren 40 en 50 van de vorige eeuw bood het pand tegelijkertijd onderdak aan de Westlandsche Kettingskastenfabriek en Rijwielfabriek 'De Globe'.

Lammermarkt 63 advertentie kettingskastenfabriek 1947 Lammermarkt 63 advertentie rijwielfabriek De Globe 1954

Nieuwe Leidsche Courant 2 augustus 1917                                               Leidsch Dagblad 6 november 1954

Momenteel is Dickens Style, een winkel voor historische bouwmaterialen, antiek en brocante er gevestigd.

Bronnen:
Cor Smit en Heiko Tjalsma, Leids fabrikaat. Een stadswandeling langs het industrieel erfgoed. (Deel 1/1989)

https://www.erfgoedleiden.nl/e6d3be8c-26bc-11e3-952d-3cd92befe4f8
https://www.erfgoedleiden.nl/collecties/monumentenregister
http://www.dickensstyle.nl/home.html




woensdag, 13 april 2016 11:58

Schoolsteeg 11

Het pakhuis aan de Schoolsteeg 11 dateert uit de 17e eeuw. Over de geschiedenis van het gebouw in de eerste eeuwen van zijn bestaan is niets bekend.

In de tweede helft van de 19e eeuw is er, afgaand op berichten in de Leydse Courant, in de (Lange) Schoolsteeg een 'werkhuis' van een 'Timmermans- en meubelmakerswinkel' die aan de Pieterskerkgracht is gevestigd. Of die in het gebouw aan de huidige Schoolsteeg zit, is niet echt duidelijk. Zeker is dat in 1924 de gebroeders Eshuis vergunning krijgen om aan de Lange Schoolsteeg 9-11 een meubelfabriek te starten.

schoolsteeg meubelfabriek vergunning verleend

Het ging hier om Meubelfabriek Rijnland die ook vestigingen had aan de Mare en de Oude Singel.

De foto hieronder van een andere Leidse meubelfabriek - de firma Hasselman en Pander - geeft een indruk hoe het interieur van Schoolsteeg 11 er ten tijde van Meubelfabriek Rijnland er ongeveer uit moet hebben gezien.

schoolsteeg foto meubelfabriek

 In 1929 verhuisde de fabriek, inmiddels omgedoopt tot 'Electrische meubelfabriek' naar Groesbeek. Wat er in de jaren daarop met en in het gebouw gebeurde is niet duidelijk. In 1930 werd het pakhuis, 'geschikt als werkplaats', gedeeltelijk te huur aangeboden. In 1942 was 'meubelmaker en restaurateur van antiquiteiten' v.d. Reyden er gevestigd.

Aan de Nieuwe Rijn bleef er overigens een Meubelfabriek Rijnland gevestigd. Welke relatie die had met de naar Groesbeek vertrokken electrische naamgenoot is onzeker. In 1959 gaat de fabriek aan de Nieuwe Rijn failliet.

Bronnen:
https://www.erfgoedleiden.nl/collecties/monumentenregister/zoek-monumentenregister/weergave/search/layout/result/indeling/detail/start/11/q/zoekveld/schoolsteeg?zoeken=Zoeken
https://www.erfgoedleiden.nl/ad0dd30e-26bc-11e3-893b-3cd92befe4f8
http://leiden.courant.nu/issue/LYC/1872-10-14/edition/0/page/4?query=%22lange%20schoolsteeg%22&sort=issuedate%20ascending&page=2
http://leiden.courant.nu/issue/LYC/1873-01-27/edition/0/page/3?query=%22lange%20schoolsteeg%22&sort=issuedate%20ascending&page=3

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1924-09-04/edition/0/page/2?query=%22lange%20schoolsteeg%22&sort=issuedate%20ascending&page=7

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1921-04-27/edition/0/page/4?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1928-12-19/edition/0/page/8?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1929-11-25/edition/0/page/1?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending http://leiden.courant.nu/issue/LC/1930-03-12/edition/0/page/8?query=%22schoolsteeg%2011%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/LC/1935-02-23/edition/0/page/2?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1942-12-31/edition/0/page/7?query=%22schoolsteeg%2011%22&sort=relevance

 http://leiden.courant.nu/issue/LD/1952-11-18/edition/0/page/8?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1959-12-10/edition/0/page/6?query=%22meubelfabriek%20rijnland%22&sort=issuedate%20ascending
https://www.erfgoedleiden.nl/d9189448-26bc-11e3-a337-3cd92befe4f8






vrijdag, 08 april 2016 09:36

Langebrug 48

Er zijn in Leiden niet zo gek veel gebouwen meer die zo’n troosteloze indruk geven als het pand Langebrug 48. Het gebouw ziet er zo grauw en vervallen uit, dat elke voorbijganger moet denken, dat het een dezer dagen spontaan tegen de vlakte zal gaan.’ Dat schreef het leidsch Dagblad van 27 maart 1984 over het pand op Langebrug 48. De onderstaande foto bij het artikel illustreerde de minder florissante situatie.

Langebrug 48 1984

Het was ook niet zo maar een oud gebouw waarover het dagblad zich zorgen maakte. Langebrug 48 werd namelijk rond 1650 gebouwd als het koetshuis van het Gulden Vlies, het oude eerbiedwaardige gebouw aan Breestraat 125. Er was bovendien veel van de authentieke archtitectuur bewaard gebleven. Ook de hijsbeugel waarmee ooit balen stro en hooi naar een zolder waren gehesen, ontbrak niet.

Wanneer precies het koetshuis zijn oorspronkelijke functie had verloren, is niet duidelijk. Vermoedelijk gebeurde dat eind 19e, begin 20e eeuw. In 1910 was er in ieder geval al brandstoffenhandel Ballintijn gevestigd. Ballintijn had, zo blijkt uit de advertentie in de Leidsche Courant van 19 december 1910 filialen in Antwerpen, Delft en Den Haag.

Langebrug 48 Ballintijn advertentie

De firma schreef in 1911 een 'behendigheidswedstrijd' uit. Wie het aantal stukjes anthraciet die in een vaas zaten, raadde, kon op een prijs rekenen. Toon Schaap uit Katwijk aan de Rijn, die schatte dat er 3475 stukjes in zaten, sleepte de hoofdprijs in de wacht. Hij ontving '2 kristallen Karaffen met Zilver' . De uitslag was op 2 maart 1911 in het Leidsch Dagblad te lezen.


Langebrug 48 behendigheidswedstrijd


Was deze pr-actie een vergeefse poging om klanten te werven? Het jaar erop, in 1912 was Ballintijn al weer vertrokken en verhuisde brandstoffenhandel B. Zeilstra van Langebrug 30 naar het pand op nummer 48. Zeilstra gebruikte het pand tot eind jaren 50 van de vorige eeuw. In 1959 adverteert het voor het laatst in de Leidse pers. 


Tot begin jaren 70 van de vorige eeuw werd er vermoedelijk weinig spectaculairs met het pand gedaan. De naam van de firma Zeilstra bleef, zo blijkt uit de foto hierboven, op de gevel prijken. Toen C&A het pand in 1973 kocht was het rijp voor de sloop. Dat vond C&A tenminste. Het confectiebedrijf had ook de panden op Langebrug 50 en 52 en het Gulden Vlies aan de Breestraat gekocht en wilde daar, na sloop van de panden, nieuwbouw neer zetten. Op de plek van Langebrug 48 was een fietsenstalling voor het personeel en een 'publieke parkeergarage' voor 70 auto's gepland. Burgemeester en Wethouders waren, op een enkel onderdeel na, in hun nopjes met het plan. Het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk (CRM) wilde geen spelbreker zijn en gaf toestemming voor de sloop van de monumentale panden.  Leden van de Werkgroep Milieubeheer van de Universiteit Leiden en van de Vereniging Milieu Defensie en andere organisaties kwamen echter in verzet en tekenden beroep tegen de beslissing aan bij de Kroon. Tot hun verdriet oordeelde die in 1979 de sloopkogel toch door de oude stenen geslagen mocht worden. C&A koos echter eieren voor haar geld en zag alsnog van haar plannen aan de Breestraat af. De gemeente kocht het Gulden Vlies en Langebrug 48 aan. Het oude koetshuis werd verbouwd tot woningen en die werden eind 1985 opgeleverd.

Bronnen:

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1984-03-27/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

https://www.erfgoedleiden.nl/component/lei_verhalen/verhaal/id/366

 http://leiden.courant.nu/issue/LC/1910-12-19/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1911-03-02/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=2

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1912-01-15/edition/0/page/4?query=%22langebrug%2048%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1959-06-17/edition/0/page/18?query=%22langebrug%2048%22&sort=relevance

http://leiden.courant.nu/issue/LLC/1973-12-12/edition/0/page/3?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1976-01-10/edition/0/page/2?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1979-11-06/edition/0/page/3?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1980-04-18/edition/0/page/28?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=5

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1985-11-14/edition/0/page/3?query=%22langebrug%2048%22&sort=issuedate%20ascending&page=6






   

 

dinsdag, 22 maart 2016 17:26

Hooglandse Kerkgracht 1

Het pand aan de Hooglandse kerkgracht 1 is vermoedelijk rond 1912 gebouwd. Het kadaster vermeldt 1910 als bouwjaar. Voegere bewoners van het pand geven echter 1912 aan als bouwjaar. In datzelfde jaar meldde het Leidsch Dagblad de aanbesteding van 'het maken van een Gebouw' in opdracht van de firma G.W. Zandvoort. Hoewel het dagblad niet vermeldde waar dit gebouw precies zou verrijzen, is het aannemelijk dat het hier om de Hooglandse kerkgracht 1 ging. Voor de bouw werden een of meer woonhuizen gesloopt.

Jacques van der Heijden was de architect. Hij ontwierp een groot aantal gebouwen in Leiden, onder andere de broodbakkerij met hijsbalk op Pieterskerkhof 14 en woningen op de Waard. 

Op de foto hieronder die vermoedelijk in de jaren 60 van de vorige eeuw is genomen, is het pand, zonder de latere dakopbouw en met een andere hijsbalk dan de huidige, te zien.

Hooglandse Kerkgracht 1 jaren 60

In 1920 vroeg de firma G.W. Zandvoort vergunning aan om op het adres een worstfabriek te beginnen en in januari 1921 werd die vergunning inderdaad gegeven.

Hooglandse kerkgracht worstfabriek vergunning

Gerardus Wilhelmus Zandvoort was toen al geruime tijd actief in de Leidse vleesindustrie. In 1880 nam hij, op 31jarige leeftijd, ontslag bij de Leidsche Vleesmaatschappij en startte een eigen bedrijf, een 'vleeschhouwerij' aan de Hooglandse Kerkgracht 9 zoals uit deze advertentie uit het Leidsch Dagblad blijkt:

Hooglandse kerkgracht Zandvoort start 1880

De firma had succes en breidde in de loop der tijd uit. Naast de winkel aan de Hooglandse Kerkgracht kwamen er andere winkels, onder andere op de Haarlemmerstraat en in de Maarsmanssteeg.

Hooglandse kerkgracht winkels Zandvoort

Er was zelfs een winkel in de Javastraat in Den Haag.
Verder werden er contracten in de wacht gesleept voor de leverantie van vlees aan de overheid. Zo meldde het Leidsch Dagblad in 1903 een grote opdracht van het Departement van Oorlog:

Hooglandse kerkgracht Zandvoort levering aan leger

Kroon op het werk - leterlijk en figuurlijk - was de toestemming om het Koninklijk Wapen te voeren die in 1910 werd verleend.

Hooglandse kerkgracht Zandvoort hofleverancier

G.W. Zandvoort was overigens niet de enige Zandvoort-vleestycoon. Ook zijn vader en zijn zoon, die beide Isaac heetten hadden slagerijen. Zoon Johannes was veehandelaar. Uit berichten in de Leidse pers kan worden opgemaakt dat de Zandvoorts weilanden in de omgeving van Leiden bezaten, naar mag worden aangenomen om daar runderen en varkens te fokken of mesten die uiteindelijk in hun slagerijen belandden.

Gerardus Wilhelmus Zandvoort overleed in 1927 maar het bedrijf werd onder zijn naam voortgezet.

In 1938 werd het pand verhuurd voor het geven van vakslagersopleidingen.

Wat er in de jaren daarna met en in het pand gebeurde, is lastig te achterhalen in de Leidse pers. Vroegere bewoners van het pand schrijven dat het, na sluiting van de slagerij (annex vakschool)  gebruikt is door diverse bedrijfjes (zoetwaren, ijzerwaren/kachels en schoenen). In 1964 werd het te koop aangeboden als 'pakhuis met erf'. In 1974 schaarde Het Leidsch Dagblad het pakhuis onder het grote aantal leegstaande panden in de stad. In 1996 is het pand compleet gerenoveerd en van een extra dakverdieping voorzien.

Bronnen:
https://images.realworks.nl/servlets/images/media.objectmedia/31238877.pdf;jsessionid=2EBE261D863EDCDC6D2D93B212323CD1?resize=4&check=md5%3A8f0a2cd5ff7239b6025e5699a871ce43
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1912-02-26/edition/0/page/3?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending&page=3
http://www.haartsen.nl/fotos/picture.php?/1196/category/27
http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1920-11-22/edition/0/page/2?query=hooglandsche%2Bkerkgracht&period=1910-1999&sort=issuedate%20ascending&page=7
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1880-05-10/edition/1/page/4?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1921-09-30/edition/0/page/10?query=G.W.%20Zandvoort&period=1920-1999&sort=issuedate%20ascending&page=2
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1903-12-01/edition/0/page/1?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending&page=2
http://leiden.courant.nu/issue/LC/1910-08-10/edition/0/page/2?query=zandvoort&period=1910-1999&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1938-02-15/edition/0/page/1?query=(G.W.Zandvoort)&sort=issuedate%20ascending&page=12

http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1964-05-09/edition/0/page/12?query=hooglandse%2Bkerkgracht%2B1&period=1920-1999&sort=issuedate%20ascending

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1974-06-06/edition/0/page/3?query=hooglandse%2Bkerkgracht%2B1&period=1920-1999&sort=issuedate%20ascending








maandag, 14 maart 2016 15:15

Kolfmakersteeg 8

Het pand aan de Kolfmakersteeg 8 is rond 1914 gebouwd als uitbreiding van boekdrukkerij Van Nifterik.

De heer L. van Nifterik Hzn. begon in 1874 een drukkerij aan de Cellebroersgracht. Toen die gracht werd gedempt werd de straat in 1875, onder andere op aanbeveling van Van Nifterik, omgedoopt tot Kaiserstraat. Van Nifterik woonde, zo blijkt uit de Handelingen van de Gemeenteraad van  augustus 1875,  in het huis op nummer 9 van de gracht/straat waar de hoogleraar sterrenkunde lange tijd had gewoond.

 

Kolfmakersteeg Nifterik Kaiserstraat

 

Na de dood van zijn vader, in 1881, zette zijn zoon, H.L. van Nifterik, het bedrijf voort.
In 1911 werd het bedrijf een naamloze vennootschap: N.V. Boekdrukkerij v/h L. van Nifterik Hzn.

In 1913 werd vergunning verkregen voor de uitbreiding met panden aan de Kolfmakersteeg.
In oktober van dat jaar was al met de aanbesteding begonnen. Uit de advertentie in het Leidsch Dagblad van 20 oktober 1913 blijkt dat er voor de uitbreiding ook panden gesloopt moesten worden.

Kolfmakersteeg Aanbesteding

 

De Leidse architect van het pand, W.Fontein, had toen al enkele markante gebouwen in de Leidse binnenstad op zijn naam staan. De bekendste daarvan zijn de art noveau-winkel in de Maarsmansteeg en de Panderpassage op de Breestraat.

Wanneer en hoe drukkerij Van Nifterik aan haar einde is gekomen, is onduidelijk.

Het Leidsch Dagblad van 9 november 1935 meldde dat de drukkerij al 'sedert geruimen tijd niet meer in bedrijf is'. De daaropvolgende jaren verschenen er echter nog advertenties van de drukkerij in de Leidse pers.


Zeker is dat er in het pand vanaf het midden van de jaren 30 van de vorige eeuw een of meer drukkerijen in het pand gevestigd waren.
In 1935 werd er in ieder geval het NSB-blad 'Volk en Vaderland' gedrukt. Het artikel hieronder is uit het Leidsch Dagblad van 9 november 1935.

Kolfmakersteeg Volk en Vaderland

In 'Gids voor Leiden in de Tweede Wereldoorlog' schreef Alphons Siebelt dat de drukkerij in 1937 werd overgenomen door de Nederlandse nationaal-Socialistische Uitgeverij (Nenasu). 

Op 11 mei 1939 meldde de Leidsche Courant dat de leider van de NSB, Anton Mussert, commissaris van de N.V. Boekdrukkerij v/h L. van Nifterik Hzn. was gworden.

Kolfmakersteeg Mussert commissaris 


De drukkerij was onderdeel van de Nederlandsche Nationaal-Socialistische Uitgeverij (Nenasu).
Eind 1941 verhuisde de uitgeverij naar Rotterdam.

volk en vaderland


Waar het pand de daaropvolgende dertig jaar voor diende, is niet te achterhalen in de Leidse pers.

In het najaar van 1972 opende studentenvereniging Catena er haar deuren. De Leidse Courant van 17 oktober 1972 wijdde er het volgende artikeltje aan.

Kolfmakersteeg Catena


De vereniging is er nog steeds gehuisvest.

 

Bronnen:

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1896-07-02/edition/0/page/1?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending&page=4

http://leiden.courant.nu/issue/HR/1875-08-05/edition/null/page/1?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending 

http://leiden.courant.nu/issue/LYC/1881-01-04/edition/0/page/4?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending&page=2

http://leiden.courant.nu/issue/LD/1911-07-01/edition/0/page/5?query=nifterik&sort=issuedate%20ascending&page=8

zaterdag, 12 maart 2016 10:00

Dwars Bolwerkstraat 3

Dwars Bolwerkstraat 3 foto 1970

Dwars Bolwerkstraat 3, hierboven op een foto uit 1970, was een van gebouwen van Verf- en Japanlakfabriek H.Gijsman jr.

In oktober 1918 begon huisschilder Hendrik Gijsman in de woning van zijn ouders aan de Hogewoerd 133 een handel in verfwaren. Drie jaar later kocht hij het pand Hogewoerd 125 met aan de achterzijde, aan de Dwars Bolwerkstraat, de voormalige meubelfabriek van Simonis. Daar begon hij met het maken van verven en lakken waaronder Japanlak, een verf waarin hars verwerkt is. De lak ontleent zijn naam aan de glanzende houten gebruiks- en siervoorwerpen die al in de 17e eeuw uit Japan werden geïmporteerd.

In 1929 breidde Gijsman de fabriek uit met panden aan de Dwars Bolwerkstraat 1 en 3. In de Leidsche Courant van 29 juli 1929 kondigde gemeente aan dat daartoe vergunning was verleend.

Dwarsbolwerkstraat 3 vergunning Gijsman

 


In oktober 1958 werd het 40-jarig bestaan van het bedrijf gevierd met een bezoek aan de Wereldtentoonstelling in Brussel. Het Leidsch Dagblad van 28 oktober 1958 meldde daarover: 'Bij aankomst op de expo werd het personeel in de gelegenheid gesteld zich over het tentoonstellingsterrein te verspreiden. 's Avonds vond men elkaar aan het diner terug.'


Dwarsbolwerkstraat 3 Gijsman 40 jaar


In 1962 nam zoon Joop Gijsman de leiding van de fabriek en de productie van zijn vader over. Hij schakelde de productie over op epoxy-kunstharsen.

In 1980 veranderde de naam van het bedrijf in Gijsman Epodicht BV. In 1984 werd dat Gijsman Epoxy Producten. In 1990 trad Joop Gijsman terug. Rond die tijd vertrok het bedrijf naar Zoeterwoude.

Aan de overkant van het gebouw met de hijsbalk is nog een muurschildering van het bedrijf te zien.

Dwars Bolwerkstraat 3 muurschildering


Bronnen:
Leids Fabrikaat 2, geschiedenis van Leidse bedrijven, (red. E.J. Weterings), Leiden, Primavera Pers, 1999, ISBN 90-74310-44-3
https://www.erfgoedleiden.nl/415caae4-26bd-11e3-a8ea-3cd92befe4f8
http://leiden.courant.nu/issue/LC/1929-07-29/edition/0/page/2?query=dwarsbolwerkstraat%20gijsman&sort=issuedate%20descending
http://leiden.courant.nu/issue/LD/1958-10-07/edition/0/page/9?query=gijsman%20verffabriek&sort=issuedate%20descending&f_issuedate%5B0%5D=1900-01-01T00:00:00Z--%2B100YEARS