PeterHoistingBeamsHeaderMosaicCopy

zaterdag, 23 augustus 2014 02:00

Algemene informatie over hijsbalken en hijsbeugels

Written by
Rate this item
(0 votes)

 

 

Hijsbalken zijn balken van hout, ijzer of staal die uit de gevel van gebouw steken. 

Aan zo'n balk zit een haak waaraan een touw en blok (katrol) opgehangen kan worden.

Met die katrol kunnen goederen van beneden naar boven en van boven naar beneden worden getakeld.

 

 

Oude Singel 136 detail

 Oude singel 136

 

Om snelle slijtage door weer en wind tegen te gaan zijn sommige hijsbalken voorzien van een afdakje.

Dat wordt in vakjargon ook wel 'bef' genoemd, naar het witte slabbetje dat bijvoorbeeld advocaten dragen.

 

 

      Rapenburg 34 det            Oude Rijn Bakkerij det2

Rapenburg 34                                                                               Oude Rijn 44

 

Een nog sjiekere bescherming is een zogenaamd windkast die er ook voor zorgde dat de wind minder vat kreeg op de takel. Het enige exemplaar dat daarvan in Leiden te vinden is, bevindt zich aan het voormalige Farmaceutisch Laboratorium aan de Hugo de Grootstraat.

 

Hugo de Grootstraat windkast kl

 

 

Hijsbeugels (of hijsankers) zijn driehoekige metalen constructies die ook bedoeld zijn om te hijsen. 

Ze zijn alleen geschikt voor minder zware lasten.

 

Hooigracht 5-9 Achterzijde Hogewoerd detail               Lange Brug 48 detail

Hogewoerd 5-6 (achterzijde Nieuwe Rijn)                                                                                 Lange Brug 48

 

 

Een hijsbalk of hijsbeugel bevindt zich steevast boven een opening in de gevel - een laad- en losdeur of raam - waarlangs goederen naar buiten of naar binnen gebracht kunnen worden.

In pakhuizen bevinden dergelijke deuren zich vaak onder elkaar op meerdere verdiepingen die met behulp van 1 hijsbalk bediend kunnen worden. 

 

Herengracht 32 x

 

Herengracht 32

 

Niet alle hijsbalken zijn van buitenaf te zien. Soms zijn balken verscholen achter laad- en losdeuren.

Soms is er alleen een 'oog' te zien zijn waarin de binnen opgeborgen balk kan worden geschoven als er getakeld of gehesen moet worden.

Voordeel van deze oplossing is dat de balk niet aan regen en zon wordt bloot gesteld.  

 

Lammermarkt 61x detail 

Lammermarkt 61

 Oog overzicht kl    Oog detail kl

 

Uiterstegracht 139 en 141

 

Van buitenaf kun je evenmin de constructie zien waarmee in enkele panden zware ladingen werden getakeld: het hijsrad. Voor zo ver bekend is er in Leiden nog maar 1 oud rad. Dat bevindt zich op de zolder van Rapenburg 34 (particulier woonhuis).

 

Rapenburg 34 binnen

Rapenburg 34

 

De constructie bestaat uit een groot houten rad dat via een as verbonden is met een katrol. Het rad kan worden gedraaid met behulp van staken. Die zijn op de foto niet te zien. Ze zijn verwijderd zodat de bewoners hun hoofd er niet tegen stoten (maar wel bewaard gebleven). Op de foto zijn wel de inkepingen te zien waarin de staken bevestigd kunnen worden.

Meer informatie over het pand vindt u hier: http://www.leidsehijsbalken.nl/homepage/beams-in-leiden/informatiegebouwen/rapenburg-34.html

 

Een modernere variant van een rad bevindt zich op de zolderverdieping van Lammermarkt 59 (nu Emile van Leenen Piano's en Vleugels).

 

Lammermarkt 59 binnen2 

 Lammermarkt 59

 

 

 

Read 2806 times Last modified on zaterdag, 20 februari 2016 10:17

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.



Anti-spam: complete the task